آموزش سلامت شهرستان چالوس

تغذيه دانش آموزان

انتخاب ميان وعده مناسب دانش آموزان نقش مهمي در سلامت آنان دارد زيرا:

-         انرژي لازم را براي فعاليت روزانه و مطالعه تأمين مي كند.

-         عادات غذايي درست را پايه ريزي مي كند.

-         از بيماري هاي مزمن مانند بيماري هاي قلبي ، سرطان ، ديابت ، فشارخون بالا و چاقي جلوگيري مي كند.

ميوه ها و سبزي ها:

اغلب كودكان و نوجوانان به ميزان لازم ميوه و سبزي مصرف نمي كنند لذا توصيه مي شود قسمت اصلي ميان وعده ي آنان از اين گروه از مواد غذايي باشد. مصرف ميوه و سبزي خطر ابتلا به بيماري هاي قلبي ، سرطان و فشار خون بالا را كاهش مي دهد. اين مواد غذايي منابع بسيار خوبي از انواع ويتامينها به ويژه ويتامينهاي C,A و همچنين فيبر هستند.

سيب ، زرد آلو ، موز ، آلبالو، گريب فورت ، انگور ، طالبي ، كيوي ، نارنگي ، پرتقال ، هلو ، آلو ، توت فرنگي ، هندوانه  مثال هاي خوبي از ميوه ها هستند.

ميوه هاي خشك و برگه ها مثل كشمش ، برگه هلو و زرد آلو و ساير ميوه هاي خشك شده به خصوص اگر بدون شكر باشند جايگزين هاي مناسبي براي ميوه هستند كه دانش آموزان مي توانند به راحتي آنها را در زمانهاي تفريح در مدارس ميل كنند.

مخلوط آب ميوه ها يا آب ميوه به همراه خود ميوه يا مخلوط ميوه و شير انتخاب هاي متنوع ديگري هستند. مصرف آب ميوه هاي موجود  در بازار بعلت شكر زياد و افزودني هاي ديگر توصيه نمي شود.

سبزي ها را مي توان به صورت خام يا همراه با چاشني هاي مختلف مصرف كرد:

هويج كوچك يا خلالي شده ، خيار ، ساقه هاي كرفس ، نخود فرنگي ، لوبيا سبز ، سيب زميني آب پز و گوجه فرنگي نمونه هاي خوبي از سبزي ها هستند كه به تنهايي يا داخل ساندويچ هاي خانگي مصرف مي شوند. بهتر است از             چاشني هاي كم چرب به جاي انواع سسهاي گوجه فرنگي يا سس مايونز كه عمدتاً حاوي چربي زيادي هستند استفاده شود. بچه ها سالاد سبزي ها را بهتر مي پذيرند.

غلات ( نان ، كراكر ، غلات صبحانه و..)

در رژيم غذايي دانش آموزان معمولاً مقادير زيادي فرآورده هاي غلات ( گندم ، جو ، برنج و..) وجود دارد اما اغلب اين فرآورده ها شامل شيريني ها ، كيك هاي صبحانه ، غلات شيرين شده و غلات تصفيه شده ي ديگر است كه قند و چربي زيادي دارند و مصرف بي رويه آنها سبب اضافه وزن مي شود. سعي كنيد غلات كامل را در اختيار كودكان و نوجوانان خود قرار دهيد زيرا نسبت به غلات تصفيه شده ، فيبر ، ويتامين و مواد معدني بيشتري دارند ، نان سنگك و ماكاروني سبوس دار نمونه هايي از محصولات تهيه شده از غلات كامل هستند.

لبنيات كم چرب:

لبنيات منابع بسيار خوب كلسيم هستند كه در محكم سازي استخوان ها به ويژه در دوران  رشد اهميت بسيار دارند. به همين دليل بايد توجه خاصي به اين دسته مواد در رژيم غذايي روزانه ي كودكان و نوجوانان نمود. از آنجا كه ميزان چربي هاي اشباع در محصولات لبني بالا است توصيه مي شود از محصولات لبني پرچرب استفاده نشود. شير ، ماست و انواع پنير به همراه نان از ميان وعده هاي مناسب براي دانش آموزان هستند.

مغزها :

بادام زميني ، پسته ، بادام ، گردو و فندق ميان وعده هاي مناسبي هستند و در عين حال از كالري قابل توجهي برخوردارند . يك مشت كوچك از اين مواد ، ميان وعده ي بسيار مناسبي خواهد بود. در كودكان و نوجوانان داراي اضافه وزن و چاق بايد در مصرف مغزها احتياط كرد. بهتر است از مغزهاي شور استفاده نشود.

نوشيدني هاي سالم:

آب سالم ترين نوشيدني است زيرا تشنگي را رفع مي كند و قند يا كالري اضافه ندارد. شيرهاي كم چرب و آب ميوه هاي طبيعي نيز بسيار مناسبند . بسياري از آب ميوه هاي موجود در بازار  كالري بالايي دارند و بعلت ايجاد اضافه وزن و پوسيدگي دندان ، مصرف آنها توصيه نمي شود. شيرهاي طعم دار مثل شيركاكائو ، شيرقهوه ، شير توت فرنگي و شير موز نيز به دليل شكر اضافه اي كه دارند سبب پوسيدگي دندان و اضافه وزن مي شوند و تا زماني كه تمايل به مصرف شير ساده وجود دارد مصرف آنها توصيه نمي شود.

استفاده از اين وعده هاي غير خانگي براي دانش آموزان مانند انواع كيك و بيسكويت ، آبميوه صنعتي ، شكلات و آبنبات و... تعداد دفعات استفاده در هفته را كاهش دهيد و تا حد امكان از لقمه هاي سالم و تازه خانگي استفاده كنيد.

فهرست مواد غذايي قابل عرضه در پايگاه هاي تغذيه سالم مدارس:

فهرست مواد غذايي كه عرضه آن در پايگاه تغذيه سالم مدارس غير مجاز است:

1-     انواع پفك

2-     انواع يخمك

3-     نوشابه هاي گازدار ( به جز ماء الشعير)

4-     آدامس

5-     سوسيس و كالباس

6-      سالاد الويه

7-     چيپس

8-     انواع لواشك ، آلو و آلوچه فاقد شرايط بهداشتي

9-     آب نبات هايي كه به سطح دندان مي چسبند

منبع : فولدر آموزشي تغذيه دانش آموزان (اداره بهبود تغذيه – وزارت بهداشت)