اصلاح شيوه زندگي (تغذيه و چاقي كودكان )
الگوهاي غذايي و ميزان فعاليت بدني از دوران كودكي شكل مي گيرد و خانواده در شكل گيري عادات غذايي و فعاليت بدني نقش بسيار مهمي دارد زيرا والدين تعيين كننده سبد و در نهايت سفره غذايي هستند و كودك را براي اولين بار وارد دنياي تنوع غذايي مي نمايند كم تحركي و دريافت مواد غذايي كم ارزش و پر انرژي و عادات نامناسب غذايي در زندگي كودكان انها را به سمت اضافه وزن و چاقي سوق مي دهد اضافه وزن و چاقي كودكان احتمال ابتلا آنان به بيماري هاي مزمن را در سنين بزرگسالي افزايش مي دهد
از جمله بيماريهاي مزمني كه متعاقب عادات غذايي نادرست در سنين كودكي و نداشتن تحرك بدني كافي ايجاد مي شوند عبارتند از :
· بيماريهاي قلبي
· پرفشاري خون
· افزايش چربيهاي خون
· ديابت
· بيماريهاي كبدي
· بيماريهاي تنفسي
عارضه مهم ديگري كه چاقي كودكي را در پي دارد ، چاقي در بزرگسالي است اغلب كودكان چاق امروز بزرگسالان چاق آينده خواهند بود . عوامل متعددي مي توانند به تنهائي يا به همراه هم باعث چاقي كودكان شوند كه مهمترين آنها عبارتند از :
· عوامل ارثي
· كاهش فرصتهاي بازي در خارج از منزل
· مصرف مكرر تنقلات و غذاهاي چرب
· عادت به مصرف غذاهاي آماده و تنقلات كم ارزش
· غذا خوردن مكرر در خارج از منزل مانند رستورانها
· فعاليت بدني ناكافي ( استفاده بيش از حد كامپيوتر ، تماشاي تلويزيون به مدت طولاني و ... )
· نتايج برخي مطالعات نشان داده است كه خطر چاقي در كودكاني كه 5 ساعت در روز تلويزيون تماشا مي كنند بيش از 5 برابر كودكاني است كه تلويزيون تماشا نمي كنند يا حداكثر 2 ساعت تماشا مي كنند
برخي عوارض اجتماعي نيز از چاقي منتج مي شوند كه سلامت كودك را تحت تاثير قرار مي دهند نظير :
· اضطراب
· افسردگي
· اعتماد به نفس پائين
· سطح تحصيلات پايينتر
چه توصيه هاي غذايي جهت پيشگيري و كنترل اضافه وزن و چاقي كودكان وجود دارد ؟
· كودك را در شش ماه اول زندگي فقط با شير مادر تغذيه كنيد
· هنگامي كه كودك گرسنه نيست اورا مجبور به خوردن و آشاميدن نكنيد
· در هنگام تماشاي تلويزيون از دادن غذا يا تنقلات به اوخودداري كنيد
· كودك را واردار به اتمام غذايش نكنيد
· به كودك براي غذا خوردن پاداشي نظير شكلات و شيريني ندهيد
· تا حد امكان براي تغذيه كودكان خود ، از غذاهاي آماده كمتر استفاده كنيد
· مصرف غذاهاي چرب و سرخ شده و تنقلات پر كالري و پر روغن مانند سيب زميني سرخ شده چيپس ، پفك ، شكلات ، كيكهاي شكلاتي ، بستني ، شير كاكائو ، و ... را تا حد ممكن كاهش دهيد
· به جاي نوشابه از آب يا دوغ كم نمك استفاده كنيد
· براي كودكان بزرگتر از دو سال از لبينات كم چرب استفاده كنيد
· مصرف كره ، سر شير و خامه را به حداقل برسانيد و سس مايونز را از برنامه غذايي كودكان حذف كنيد به جاي آب ميوه هاي صنعتي اماده و شربت ها از ميوه ها يا آب ميوه طبيعي استفاده نماييد.
· از سبزي هاي تازه يا بخار پز و ميوه تازه در كنار غذاي كودك استفاده كنيد
· از غذاهاي فيبردار مانند نان سبوس دار ( نان سنگك ) ، ماكاروني سبوس دار ، بيسكوئيت سبوس دار ، خشكبار و ميوه هاي خشك ، ميوه ها و سبزي هاي خام در برنامه غذايي كودك خود استفاده كنيد .
فعاليت بدني در سلامت كودكان چه نقشي دارد ؟
انجام فعاليت بدني در كودكان موجب افزايش قدرت بدني و تقويت عضلات ، كاهش استرس ، ايجاد اعتماد به نفس ، حفظ وزن ايده آل ، كاهش يبوست ، كاهش خطر ديابت ، كاهش ابتلاء به پرفشاري خون و بيماري هاي قلبي – عروقي مي گردد بنابراين لازم است والدين فعاليت بدني مناسب را از كودكي در برنامه روزانه كودكانشان قرار دهند و خود نيز با اجراي آن ، الگوي مناسبي براي كودكانشان باشند .
چه توصيه هايي براي فعاليت بدني كودكان چاق وجود دارد ؟
· فعاليت بدني كودك را افزايش دهيد كودكان روزانه به 60 دقيقه فعاليت بدني نياز دارند كودك را با خود پياده به مدرسه يا خريد ببريد به جاي آسانسور از پله استفاده كنيد ورزش هايي مانند دو چرخه سواري ، دويدن و شنا براي كاهش وزن موثر هستند از مشاركت كودك در انجام كارهاي روزمره منزل مانند نظافت خانه استفاده كنيد كودك را تشويق كنيد با كودكان ديگر بازي كند
· سرگرمي هاي غير فعال را محدود كنيد تماشاي تلويزيون يا بازي كامپيوتري را به حداكثر 2 ساعت در روز تقليل دهيد تماشاي تلويزيون موجب افزايش مصرف غذا و تنقلات نيز مي شود مخصوصاً غذاهايي كه از طريق تلويزيون تبليغ مي شوند .
· اجازه ندهيد كودك بيش از يك ساعت بطور مستمر بي حركت باشد يا بنشيند ( مگر در زمان خواب )
تهيه : واحد آموزش سلامت مركز بهداشت شهرستان چالوس
منبع: برگرفته از بسته آموزشي اداره بهبود تغذيه وزارت بهداشت و درمان