آموزش و اطلاع رساني

مقاله آموزش سلامت به بيماران

مقدمه :

امروزه با توجه به كوتاه تر شدن زمان بستري در بيمارستان و انجام مراقبتهاي بهداشتي در حد اقل زمان ممكن ،بيمار بلافاصله بعد از انجام مراقبت يا جراحي و يا اقدام درماني از بيمارستان يا كلينيك و يا مركز ارائه خدمات خارج مي شود و همراه با خانواده اش ،در حالي وارد خانه مي شود كه دچار گيجي و سر در گمي است و پرسش هاي زير در ذهن او تكرار مي شوند :

·        من الان بايد چه كار كنم ؟

·        من چطور ميتوانم سير بهبودي خودم را تسريع بخشم ؟

در واقع آموزش سلامت مهم ترين ابعاد ارائه خدمات سلامت است . تحقيقات نشان داده اند كه بيماران بسيار مشتاق دريافت اطلاعاتي در مورد وضعيت خود هستند . هنگامي كه كيفيت اطلاعات دريافتي توسط بيمار افزايش مي يابد ،آگاهي وي از اهداف درماني و در نتيجه پذيرش روشهاي درمان بيشتر شده و اين امر بالتبع اثربخشي بيشتر و نتايج بهتر درمان را به دنبال خواهد داشت . دستيابي به سطوح بالاتر رضايتمندي بيماران و كاهش شكايت ها ، از ديگر دستاوردهاي آموزش سلامت به بيمارخواهد بود .مي توان اميدوار بود كه با فراهم نمودن دانش بهتر و بيشتر براي بيماران در مورد وضعيت خود بتوانند انتخاب هاي آگاهانه تري داشته باشند .

آموزش سلامت به بيمار در بر گيرنده تمام فعاليتهاي آموزشي مربوط به بيمار شامل آموزشهاي درماني ، آموزشهاي بهداشتي و ارتقاي سلامت باليني است كه براي كمك به بيمار به منظور تصميم گيري آگاهانه در مورد بيماري خود و كسب مهارت خود مراقبتي صورت مي گيرد .

 

تعريف آموزش سلامت به بيمار :آموزش سلامت به بيمار نيازي است ( آموزشي ) كه بيمار ( فراگير ) احساس مي كند به آن نياز دارد و از متخصص سلامت انتظار دارد كه به او آموزش دهد و متخصص سلامت با ادغام نيازهاي بيمار و نيازهايي كه خود براي بيمار احساس مي كند در نهايت بيمار را آموزش مي دهد تا بيماريش را كنترل كرده ، هر چه بهتر با آن كنار آمده و به يك زندگي فعال در عين وجود بيماري برسد .

 

اهميت آموزش سلامت به بيماران :

در دنياي كنوني ما كه علل زمينه اي اصلي مرگ و مير ، فاكتورهاي قابل اصلاح در شيوه زندگي ( مانند سيگار كشيدن ،عدم تحرك كافي و عادات غذايي نامناسب ) هستند ، منطقي است كه آموزش سلامت به بيمار يكي از مهمترين مسئوليت هاي افراد شاغل در حيطه بهداشت و سلامت و يك اولويت اساسي براي تحقيقات به حساب مي آيد .

ايجاد ارتباط موثر ، پايه اصلي هر فعاليت آموزشي است .يكي از اجزاي حياتي در طراحي و آماده سازي مطالب براي آموزش بيمار ارايه مطالب به گونه اي است كه بين مقدار و ميزان پيچيدگي آنها ،تعادل برقرار شود .بهترين راه براي ارزيابي اين امر ، ارايه مطالب به بيماران و بحث و نظر سنجي از خود آنهاست . همچنين مي توان فهميدن مطالب را با سوالات چند جوابي ارزيابي نمود .ضمنا مطالب ارائه شده نبايد حجيم و پيچيده باشند و نحوه ارائه مطالب نيز بايد ساده و موثر باشد ، به كونه اي كه هر فرد فاقد تحصيلات دانشگاهي و با سطح سواد معمولي و حتي پايين ، قادر به فهم آنها باشد .

ارتباط موثر ميان بيمار و پرسنل بهداشتي مي تواند موجب :

·        افزايش رضايتمندي بيمار

·        برطرف شدن سر درگمي

·        و ارتقاي وضعيت سلامت وي شود.

تغيير رفتار پرسنل بهداشتي ( تبديل آنها به افرادي كه در كنار فعاليتهاي قبلي خود ،به آموزش بيماران نيز توجه خاصي را مبذول نمايند ) و توانمند سازي بيماران ( به منظور حفظ سلامت خود ) دو راه تقويت اين ارتباط مؤثر است.يكي از دلايل به كار گيري آموزش ، لزوم انجام خود مديريتي بيمار در بيماري هاي مختلف از جمله ديابت ، آسم و نارسايي قلبي و... است .

 

برنامه ريزي آموزش سلامت به بيمار :

          يك برنامه مؤثر آموزش سلامت به بيمار نياز به برنامه ريزي دقيق و حساب شده دارد .كه بطور خلاصه مراحل آن اين چنين است :

1.   ارزيابي نياز و خواسته بيمار (يك برنامه قوي آموزش سلامت به بيمار ،بايد بر اساس اجراي صحيح نيازسنجي صورت گيرد.)

2.      تعيين اولويتهاي آموزشي

3.  تعيين محتوي آموزشي  (شناسايي آنچه كه يك فرد نياز دارد كه بداند و مهارتهايي كه او بايد براي اجراي رفتار كسب نمايد .)

4.    تعيين اهداف  (اهداف بايد روشن و شامل آنچه كه مي خواهيد انجام دهيد باشد. )

5.  فرايند اجرا  ( در اجراي برنامه ها مي توان از روشهاي تعاملي و مشاركتي در آموزش سلامت به بيمار مانند رسانه هاي جمعي و رسانه هاي محلي و ساير رسانه هاي نوشتاري و نيز فرايند هاي گروهي و... استفاده كرد .)

6.  چه كسي در برنامه آموزش خواهد داد؟ (معمولا مربيان بر اساس تخصص آنها درآن موضوع انتخاب مي شوند )

7.    دانستن محتوي تدريس و زمان آموزش

8.    چيدن همه عوامل در كنار هم

 

اهداف آموزش سلامت به بيمار براي پيشگيري :

دو هدف عمده از آموزش سلامت به بيمار در حيطه پيشگيري اوليه وجود دارد :

·        تغيير رفتارهاي ناسالم

·        و بهبود وضعيت سلامت .

تغيير رفتار در نتيجه آموزش سلامت به بيمار در مورد ترك سيگار ، عدم مصرف الكل ،كنترل وزن ،ورزش و جلوگيري از بارداري در تحقيقات متعدد مشاهده شده است .بنابر اين بطور خلاصه مي توان گفت :

هدف نهايي از آموزش سلامت به بيماران ، گفتن بهترين كارها به ايشان براي انجام دادن نيست بلكه كمك كردن به آنها براي يادگيري چگونگي مراقبت از خود به منظور ارتقاي سلامت است .

هدف از اجراي برنامه آموزش سلامت به بيماران ،كمك به آنهاست تا خود بتوانند نسبت به مراقبت از سلامت خود مسئوليت پذير باشند . به زبان ديگر ، هدف دادن اطلاعاتي به ايشان است تا بتوانند با استفاده از آنها به خوبي از سلامتي خود مراقبت كنند .

هدف از آموزش سلامت به بيماران ،كمك به آنها به منظور كسب توانايي سازش و تغيير متناسب با تغييراتي كه در اثر بيماري در شرايط جسمي و روحي آنها ايجاد شده باشد .

در سطح ارايه خدمت آموزش سلامت به بيماران در چهار مرحله مي توان ارزشيابي آموزش سلامت به بيماران را انجام داد :

1.       در مرحله مداخله

2.      عملكرد بيمار پس از آموزش

3.    عملكرد بيمار در منزل

4.    توانايي كلي بيمار براي مراقبت از خود

يكي از شاخصهاي پايش و ارزشيابي نظام جامع آموزش سلامت به بيمار وجود كوريكولوم و محتوي آموزشي مراقبان سلامت در مورد مهارتهاي آموزش سلامت به بيمار به صورت مصوب است .

 

 يكي از افراد داراي صلاحيت براي ارايه خدمات آموزش سلامت به بيماران بهورزان مي باشند .

 

 

 

 

كوريكولوم آموزش سلامت به بيماران توسط بهورز :

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد كليه حقوق

·        آموزش سلامت به بيمار در مورد علائم و نشانه هاي خطر

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد اقدامات تشخيصي لازم

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد خصوصيات بيماري

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد اقدامات كنترلي

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد اقدامات لازم براي سازگاري با بيماري

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد حمايت هاي اجتماعي

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد مهارتهاي لازم براي استفاده از خدمات حمايتي

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد مهارتهاي لازم در حل مسايل مرتبط با كنترل بيماري

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد مهارتهاي لازم براي خود پايشي

·        آموزش سلامت به  بيمار در مورد مهارتهاي لازم براي اقدامات درماني 

+ نوشته شده در  یکشنبه ششم مرداد 1387ساعت 23:45  توسط گ. خزايي   |